A Harfi Ansiklopedi Kimdir

AHMED HAN

Timur-Kutluk Hanın dördüncü nesilden torunu ve Altınordu hanlığının son hükümdarıdır (1445-1481). Babası Küçük Muhammed Han, dedesi Timur Han ve büyük dedesi Timur-Kutluk Handır. Birçok kaynaklarda Seyit Ahmed Han adı ile zikredilen bu hükümdar, aynı zamanda Astarhan (Hacı Tarhan) hanlarının da atasıdır. Timur’un seferlerinden sonra zaafa düşen Altınordu hanlığını canlandırmak için büyük gayretler sarf etti ama başaramadı. Vergi göndermeyen Moskova knezlerine karşı 1455 1461 ve 1465’te sefer açtı. Bir defa­sında Moskova şehrine kadar ilerledi ve Rus başkentini yaktı fakat kendi başkenti Taht ilinde (Saray) patlak veren ayaklanmalar, Kırım hanlarının arkadan hücum etmeleri Rusya’nın ezilmesine engel oldu. Ahmed Han Lehistan-Litvanya kralı 4. Kazimir ile Moskova’ya karşı bir antlaşma yaptı. Moskova büyük knezi 3. İvan Kırım hanı Mengli Giray ile anlaşmıştı. Gedik Ahmed Paşa’nın 1475’tc Kefe’yi Cenevizlilerden alması ve bir zaman sonra da Azak şehrinin Osmanlıların eline geçmesi üzerine Altınordu ve Osmanlı imparatorluğu arasında yakın temas kuruldu. Ahmed Hanın, Fatih Suttan Mehmed ile iyi geçinmek istediği, İstanbul’a gönderdiği mektubundan anlaşılmaktadır. Ahmed Han asker gönderip Osmanlı padişahına yardımda bulunmak istediğini de bildirmişti. Lehistan kralı 4. Kazimir’in Ahmed Han ile eski dostluğunu arttırmak ve Moskova’ya karşı birlikte bir sefer açmak gayesiyle, 1480’de bir elçi göndermesi üzerine Altınordu kuvvetleri hemen harekete geçti. Ahmed Han, Rus kuvvetlerini Ugra şehrine kadar kovaladı ve burada 4. Kazimir’in gelmesini beklemek için durdu. Leh kralı verdiği sözü tutmadı. Buna karşı Mengli Giray Han, 3. İvan’ın müttefiki olarak Saray şehrini yağma etti. Ahmed Han, ordusunda yiyecek sıkıntısı baş gösterince geri çekilmeye karar verdi. Ruslar bu hareketi yeni bir saldırının başlangıcı sanarak Moskova’ya çekildiler. Fakat Han’ın kuvvetleri bunları takip etmedi. Hanın 1480 seferi bir fayda sağlamadı. Tersine 3. İvan’ın Altınordu ile ilgisini büsbütün kesmesi ve Rusya’nın 1240’dan beri sürüp gelen Altınordu hakimiyetinden çıkmasıyla sona erdi. Ahmed Han Don nehri boyunda kışı geçirmekte iken 1481’de Bekkondu soyundan ve Tura Şibanilerinden Ibak Han’ın baskısına uğradı ve öldürüldü. Ahmed Han’ın ölümünden sonra onun yerini doldurabilecek ve Altınordu’da birliği kurabilecek bir Han çıkmadı. Böylece onun ölümü Altınordu’nun da sonu oldu.

AHMED HAN

İlk Afgan hükümdarıdır. Nadir Şah’ın ordusunda, Abdali aşiretinin reisi iken Nadir Şah’ın öldürülmesinden sonra, Dürr-i Dürran (İncilerin İncisi) ünvanı ve Ahmed Şah adı ile 1747 yılında kendisini kral ilan ettirdi. Sazoday hanedanının Afgan krallığını kurdu. Hindistan’a birçok sefer yaptı ve 1761’de Mahrat’ları, 1762’de Sikhi’leri mağlup etti. Öldüğü zaman imparatorluğu Amuderya’dan İndus’a ve Tibet’ten Horasan’a kadar uzanıyordu.

Yorum Ekle

Click here to post a comment