A Harfi Ansiklopedi Kimdir

AHMED HAŞİM

Türk şair ve edibidir. 1883 yılında Bağdat’ta doğmuştur. Alüsizadeler diye tanınan Irak’lı birçok alim ve şair yetiştirmiş eski bir aileye mensuptur. Küçük yaşlarında ailesini kaybetmiştir. 1885’te babası Arif Hikmet onu İstanbul’a getirdi. Galatasaray sultanisine verdi. Bu yabancı çevrede, Haşim içine kapalı, hayalperest bir delikanlı oldu. Dicle kıyısında annesiyle beraber oldu­ğu yılların hatıralarını canlandıran Şiir-i Kamer başlıklı şiirlerine bu yıllarda başladı. Fransız sembolistlerinin tesiri altında kaldı. İlk şiirlerini 1901 yılında Mecnmua-i Ede­biye’de yayımladı.

1907’de Galatasaray’ı bi­tirince reji idaresinde çalıştı, İzmir sultanisi Fransızca öğretmeni oldu. 1909’da teşekkül eden Fecr-i Ati edebiyat topluluğuna katıldı. Maliye nezareti tercümanı olarak İstanbul’a yerleşti. Tanınmış dergilerde Şiir-i Kamer (Ay Şiiri) ve Göl Saatleri’ni neşretti. Birinci Dünya savaşına katıldı. Savaş dönüşü Osmanlı bankasına girdi. Güzel Sanatlar akademisinin estetik ve mitoloji öğretmenliğine tayin olundu. 1921 ‘de, o zamana kadar yaz­dığı şiirleri Göl Saatleri adı ile bastırdı. 1924’te Paris’e gitti. 1926’da ikinci şiir ki­tabı olan Piyale’yi yayımladı. Dergâh dergisinin ilk sayısında çıkan Bir Günün Sonunda Arzu adlı kapalı şiiri dolayısı ile şairin leh ve aleyhinde yazılar çıkmıştı. Haşim Şiirde Mana başlıklı bir yazı ile cevap vererek şiir görüşünü ortaya koydu. Aynı yazıyı Piyale kitabının baş kısmına aldı. Haşim’e göre şiir, Bir hikâye değil sessiz bir şarkıdır. Şair ne bir hakikat habercisi ne bir belagatlı insan ne de bir vâzı-ı kanundur. Şiirin lisanı, nesir gibi anlaşılmak için değil fakat duyulmak üzere vücut bulmuş, musiki ile söz arasında, sözden çok musikiye yakın, mutavassıl bir lisandır.

Hâşim’in şiirlerini, ilk gençlik şiirleri, Şiir-i Kamer, Göl Saatleri, Piyale olmak üzere başlıca dört devreye almak mümkündür. Servetifünun üslubunda yazılan ilk gençlik denemelerini Haşim kitabına almamıştır. Şiir-i Kamer’de Haşim, empresyonist bir üslupla Dicle kıyılarında küçükken annesiyle dolaştığı akşamları ve mehtaplı geceleri anlatır. Göl Saatleri, Şiir-i Kamer’e nazaran daha yoğundur. Bu arada A. Haşim, son derece müzikal, derin iştiyaklarla dolu O Belde ve Yollar gibi serbest müstezatlar da yazmıştır. Birinci Dünya savaşından sonra yazdığı Piyale kitabındaki şiirler hayat ve kadın karşısında kendisini çok yalnız ve garip hisseden şairin ruhi buhranını kapalı bir sembolizm ile ifade eder.

Haşim, Yahya Kemal ile beraber didaktik ve geveze bir manzumeciliğin hâkim olduğu ikinci Meşrutiyet devrinde halis şiiri müdafaa etmekle Türk şiirine büyük hizmette bulundu. Ahmed Hamdi Tanpınar, Ahmet Muhip Dranas, Cahit Sıtkı Tarancı gibi şairlere tesir etti. Göl Saatleri (1921), Piyale (1926, ikinci baskı 1928) adlı şiir kitaplarından başka kuvvetli bir nesirci olan Haşim’in Bize Göre (1926), Gurebahane-i Lâklakan (Leylekler Bakımevi) [1928] adı altında topladığı fıkraları, Frankfurt Seyahatnamesi (1933), yoğun üslûbu, kendine has bakış tarzı ve hayalleri ile Türkçenin güzel nesir örneklerini teşkil eder. Bunların dışında Haşim, sembolist ve saf şiir görüşünü müdafaa eden yazılar da yazmıştır. 1933 yılında İstanbul’da ölmüştür.

Yorum Ekle

Click here to post a comment