A Harfi Ansiklopedi Kimdir

AHMED İZZET PAŞA

Osmanlı sadrazamlarındandır. 1864 yılında Manastır şehrinde doğmuştur. Harp okulunda öğretmenlik yaparak göreve başladı. Bir süre sonra Goltz paşa’nın yardımcılığına verildi. 1895’te Bulgar çetelerinin, Türk sınırlarını geçerek Batak köyünü yakmaları üzerine, o bölgeye gitti. Çatalca ve Dömeke muharebeleri planlarının hazırlanmasında ve ateşkes sırasında büyük hizmetleri görüldü. Yunan sınırında savaşın tekrar başlayacağı endişesi üzerine, ikinci defa cepheye gönderildi. 1902’de Cebeli Druz Seyyar jandarma kumandanlığı, 1903’te Hicaz Hattı nezareti yardımcılığında bulundu. İkinci Meşrutiyetin ilanından sonra, Genelkurmay başkanlığı ile İstanbul’a çağırıldı. Fakat Mahmud Şevket Paşa ile anlaşamaması üzerine, tekrar Yemen’e gönderildi (1911). Balkan savaşında, Çatalca muharebesi sırasında Trakya’daki orduya katıldı. 1913’te bu kuvvetlerin başkumandanı oldu. Mahmud Şevket Paşa’nın öldürülmesi üzerine kurulan yeni kabinede ordu kumandanlığına ek olarak Harbiye nazırı oldu. Balkan harbinden sonra padişaha yaver tayın edildi. Ordunun gençleştirilmesi teşebbüsleri sırasında istifa etti. Birinci Dünya savaşında Sarıkamış ve Erzurum yenilgilerinden sonra tekrar hizmete çağırıldı. 1916’da Kafkas cephesi genel kumandanlığına getirildi. Sovyet ihtilalinden sonra buradaki savaşlar önemini kaybedip, Kuzeydoğu Anadolu düşman işgalinden kurtulunca görevinden ayrıldı ve izinli olarak Avrupa’daki muharebeleri takibe gitti. Bükreş konferansında, askeri murahhas olarak bulundu. Osmanlı devletinin dostları ile birlikte Birinci Dünya savaşından yenilmiş çıkması üzerine, kabinede değişiklik yapıldı, 14 Ekim 1918’de Beşiktaş sarayında Mührü Hümayun’u alarak sadrazam oldu. Aynı zamanda Enver Paşanın yaptığı başkumandanlık ile genelkurmay başkanlığı da kendisine verildi. 25 Günlük sadareti sırasında, Trablusşam, İskenderun ve Halep elden çıktı. Mondros mütarekesi imzalandı (30 Ekim 1918). Talat, Enver ve Cemal Paşalar memleketten kaçtılar. Bu sebeplerle hakkında yapılan ağır hücumlara dayanamadı. 8 Kasım 1918’de istifa etti. Damad Ferid Paşayı, barış müzakerelerine murahhas olarak göndermesi, Vahdeddin’in öfkesini üzerine çekmişti. Ekim 1920’de Tevfik Pasa hükümetine, Dahiliye nazırı olarak katıldı. Salih Paşa ve Hüseyin Kazım Bey ile beraber, Bilecik’e giderek, burada Gazi Mustafa Kemal Paşa, ismet Paşa ve arkadaşları ile iki tarafın anlaşmasını sağlamak için görüşmelerde bulundu. Bir süre Ankara’da alıkonulduktan sonra İstanbul’a dönüşünde, yazılı şekilde kendisinden alınan sözü tutarak, nazırlıktan ayrıldı. Fakat sonra yine aynı kabinede Hariciye nazırı oldu. Kasım 1922’de, bu son Osmanlı devleti hükumetinin istifasına kadar iş başında kaldı. Bu zaman içinde, Ankara’ya yapılan silah ve cephane yardımlarında, siyasi durumu gizlice bildirme hususlarında, hizmetleri görüldü. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nde herhangi bir vazife almadı. Arapça Almanca ve Fransızca biliyordu. Hatıratını Atatürk devrinde yazmaya başladı ve bir kısmı tefrika edildi. Sonradan Almanca’ya çevrildi. 1937 yılında İstanbul’da öldü.

Yorum Ekle

Click here to post a comment