A Harfi Ansiklopedi Nedir?

AHTERİ

(Asıl adı Ahter-i kebir) Muslihiddin Mustafa Efendi’nin Arapçadan Türkçeye büyük lugatıdır (1546).  Yazar önsözünde lügatın Sihah-ı Cevheri (Cevheri’nin Doğusu), Düstur-ul-Lüga (Lügat Kanunu), Tekmile (Tamamlanmış), Mecmel-ül-Lüga (Lügatin özü) Mugrib-ül-Lüga (Lügatın Garibi). Mukaddimet-ül-Edeb (Ahlak’a Giriş) adlı kitaplardan kelimeler toplanıp bunların Türkçeye çevrilerek meydana getirildiğini anlatıyor. Lügatin kısaltmaları da var ve bunlar vasat ve sagir diye adlandırılıyor. Aslı bin sayfa kadar tutan Ahteri yaklaşık olarak 40 000 kelimeyi ihtiva eder. Kelimeler alfabetik olarak dizilmiş fakat maddeler, satır başı konmamıştır. Tarifler ve tercümeler bakımından aynı çağda yaşamış olan Abdullah Kıstelli’nin lülgatine benzer. Fakat Ahteri lügati Afyonkarahisar ve Kütahya bölgelerinin ağzıyla yazıldığı ve şive özelliklerini taşıdığı için Türkiye şivelerinin araştırılması (diyalektoloji) bakımından ayrı bir önem taşır. Lügat İstanbul’da ilk defa 1826’da basıldı. Sonra 1840 ve 1859 baskıları yapıldı. Ayrıca Mısır, Kırım, İran, Hindistan baskıları vardır. 1894 İstanbul baskısında maddeler satırbaşı yapılmıştır.

Yorum Ekle

Click here to post a comment