A Harfi Ansiklopedi Kimdir

AKHENATON

(«Küre’nin beğendiği»), Mısır’ın devrimci kralı 4. Amenofis’in, saltanatının dördüncü yılında aldığı isim. Kral, ailesi ve bütün merkez teşkilâtı ile Akhetaton (Amarna) şehrine yerleşti. Amon rahipleriyle bir anlaşmaya varmak için boşuna uğraştı, birinci jübilesinden sonra Teb tanrısı rahipleriyle ilişkilerini kesti. Kendisinden hemen önceki krallar gibi o da kısmen Heliopolis (Güneş Tanrısı) rahiplerine çalıştı. Hazırladığı reformun, gerçekte bir sapkınlık olan bazı unsurları Heliopolis törenlerinden alınmıştır. Bununla beraber, bu unsurlar arasında herhangi bir seçme yapılmışsa, Amarna doktrininin temel noktalarını Hermopolis’teki dini papaz kurullarının felsefesinde aramak daha doğru olur. Kral tarafından yürürlüğe konan din (Bk. ATON). Yaratan’ın evrenselliğini her yerde kabul ettirmek eğilimindeydi. Akhenaton, sanatçılarının olduğu gibi, papaz memurların da eğitimini üzerine aldı. Yazdığı meşhur Güneş ilahilerinde, vatandaşlarını bütün insanlığa karşı sevgi beslemeğe çağırıyordu. Ne var ki, böyle bir reformun zamanı henüz gelmemişti. Kendisine bağlı kalan birkaç görevli dışında, bütün valiler, metbu durumundaki yabancı prenslerle anlaşmışlardı. Bu valilerin idaresine terk edilen Mısır imparatorluğu, Amarna tecrübesinin sonunda çözülme tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Anlaşıldığına göre, saltanatının sonuna doğru kral, karısı Nefertiti’den ayrılmış, birlikte naiplik ettiği ve kendisinden sonra kısa bir süre için tahta geçen Smenkere’yi araya koyarak Teb rahipleriyle uzlaşma yolları aramıştır.

Yorum Ekle

Click here to post a comment