A Harfi Ansiklopedi Kimdir

AKİF PAŞA

1787 yılında Yozgat’ta doğmuş olan Türk devlet adamı, şair ve nesir yazarıdır. İstanbul’a gelerek Divanı Hümayun kalemine girdikten sonra 2.Mahmud’un dikkatini çekti. Çeşitli memuriyetlerden sonra 1835’te Hariciye nazırı oldu. 1837’de Mülkiye nazırlığına getirildi ve makamın adını Dahiliye’ye çevirdi. 1839’da Kocaeli mutasarrıflığına tayin, sonra azledildi ve Edirne’ye sürüldü. Şehzade Abdülhamid’in doğumu münasebetiyle

Padişaha takdim ettiği bir tarih hoşa giderek, İstanbul’da oturmasına izin verildi. 1844 yılında gittiği Hacdan dönerken 1845 yılında öldü, İskenderiye’de gömüldü.

Akif Paşa’nın hayatında Churchill vakası denilen hâdise önemli yer tutar. Hariciye nazırlığından uzaklaştırılmasına ve Tabsıra (Açıklama) adlı eserini yazmasına sebep olan bu hadise, kısaca şudur: Morning-Herald gazetesi muhabiri, Türkçe Ceride-i Havadis gazetesi sahibi Churchill, özel izinle oturmakta olduğu Kadıköy’de avlanırken kuzu otlatmakta olan bir Müslüman çocuğunu vurdu ve yakalanarak Babiali tomruğuna hapsedildi. Bunu haber alan Akif Paşa, cezayı hafif görerek Churchill’i Tersane hapishanesine gönderdi. İşe İngiliz sefiri müdahale etti. Fenerli Rumlardan İstefenaki ile Paşanın rakibi Mülkiye nazırı Pertev Paşanın işi karıştırmaları üzerine, Akif Paşa feda edilerek Hariciye nezaretinden alındı. Akif Paşa bunun üzerine Tabsıra adlı risalesiyle durumu Padişaha bildirdi. Tabsıra, ilk tanzimat nesli tarafından yeni bir nesir örneği olarak beğenilmişti. Fakat Akif Paşa’nın bu eserinde ve devrinde meşhur olan mektuplarında yeni bir fikir yoktur. Eski nesrin çok ağır, resmi ve süslü üslûbuna nazaran sade oluşu dikkati çeker. Akif Paşa büyük bir şair değildir. Şahsi ıstırapları ile ele aldığı varlık ve yokluk temine dayanan Adem Kasidesi (Bk. ADEM), bir şahsı değil, bir fikri övmesi bakımından eski kasidelerden ayrılır. Torununun ölümü üzerine, sade bir dil ve hece vezniyle yazdığı Mersiye de dikkate değer. Eserleri: Münşeât ü Eş’âr-ı Akif Paşa (Akif Paşa’nın Nesirleri ve Şiirleri) İstanbul 1843, Bulak 1845, Muharrerat- Hususiye-i Akif Paşa (Akif Paşanın Özel Yazışmaları) 1883, Şeyh Müştak’a Mektup (Ebüzziya Tevfik tarafından Nümüne-i Edebiyat-i Osmaniye’de yayımlandı). Risalet-ül-Firâsiyye ve’l-Siyasiyye (Siyasetten Anlama Risaleleri).

Yorum Ekle

Click here to post a comment