A Harfi Ansiklopedi Nedir?

AKDİN

(Ak yang veya Burhanizm de denir), 20. yüzyıl başında Altay’da Samanizmi ıslah hareketine verilen addır. Akdin hareketi Çet Çelpen adlı bir Altaylı tarafından başlatıldı. Çet Celpen ormanlık bir dağda ibadet ediyor ve yanına gelenlere dinini öğretiyordu. Kanlı kurbanları yasaklamıştı.

Akdin’liler yılda ancak bir defa kuzu kesebilirlerdi. Ruslarla beraber yemek, onlarla dost olmak yasaktır. Kan’lar (kara şamanlar) şeytana tapan günahkarlardır, onların eşyalarını yıkmak, kendilerini tövbeye zorlamak lazımdır. (Bk ŞAMAN.) Güzel kokulu otların dumanı, süt, şarap ve kımız gibi adaklar, tanrılara kurban yerine geçer. Altaylılar Akdin’i kabul ederlerse Akboz atlı Oyrat Han onları Rus zulmünden kurtaracaktır. Bunu için Rus parası yerine üzerinde ejderha resmi bulunan Çin parası kullanılmalıdır.

Çet Çelpen bu talimatını çok güzel konuşan üvey kızı vasıtası ile Altaylılara duyuruyordu. 1904 Temmuz’unda Çet Çelpen’in çadırı etrafına toplanmış ibadetle meşgul Altaylılar, Rusların hücumuna uğradı ve bu hareket sert bir şekilde bastırıldı. Hareketin ileri gelenleri hapsedildi, diğerlerinin malları yağmalandı. Çet Çelpen hapishanede öldü (1906).

Akdin talimatında, eski Budizm, Lamaizm felsefesi, İslâm ve Hıristiyan dinlerinin tesiri yanında, milliyetçilik duyguları da yer almaktadır.

Yorum Ekle

Click here to post a comment