A Harfi Ansiklopedi NERESİDİR

AİX-EN-PROVENCE

Güneydoğu Fransa’da, Bouches-du-Rhône idari bölgesinde, Aix havzasında, Etoile dağının kuzeyinde bulunan,114 000 nüfuslu çevre merkezidir. Aix-en-Provence, idare, fikir ve ticaret alanlarındaki faaliyetleri dışında bir sanayi şehridir. Burada şarapçılık, elektrik malzemeleri fabrikaları, besin sanayii (salamura, reçel, şekerleme) vb. vardır. Aix-en-Provence önemli bir kaplıca yeridir. Kaplıcası 1705’te, Sextius’un eski kaplıcaları yanında inşa edilmiştir. Kireçli bikarbonatlı suları, flebit, varis ile kronik romatizmalara vb. iyi gelir.

Sextius Calvinus tarafından M.Ö. 123’te kurulmuş olan Aix-en-Provence’in adı Aquae Sextiae idi. Burası Aurelia yolu üzerinde bir durak yeriydi. Marius M.Ö. 102’de şehir civarında Tötonyalıları yendi, Yabancılar tarafından birçok kere yağma edilen şehir 6. yüzyılda bir başpiskoposluk merkezi oldu ve geniş bir muhtar idareden faydalandıktan sonra 12. yüzyıl sonunda Provence kontluğunun başkenti haline geldi. 1409 da burada üniversite kurulması üzerine kültür merkezi, 1501’de de Fransa ile birleştikten sonra parlamento merkezi ve il idare meclisleri toplantı yeri oldu. Aix, birbiri ardına imparator taraftarlarına ve Protestanlara karşı savaştı, bazen krallığa bile karşı koydu.

Aix’te, eski Romalılardan pek az iz kalmıştır. Saint-Sauveur katedralinin en eski kısımları, 5. yüzyıla ait vaftizlik (16. yy. da değişikliğe uğramıştır), revaklar (12. yy.) ve orta kubbe altı (11. yy.), içeride Aziz Mitre lahti (15, yy.), oymalı bir mihrap arkası, 16. yy. dan kalma ve aralarında biri Meryem’in Hayatı diğeri Nicolas Froment’in meşhur Ateşli Çalılık triptiği olmak üzere 27 parçalık Flaman duvar halıları göze çarpmaktadır. Saint-Jean-de-Malte Kilisesi’nde (13. yy.) 2. Alphonse ve Beatrice de Provence’in lahitleri bulunmaktadır.

Aix’e modern şehir görünüşünü veren, 17. ve 18. yüzyıllar olmuştur. Aix, Mirabeau gezisi, kiliseleri, konakları ve çeşmeleri ile Başkan Brosses’un Pan’s ile beraber Fransa’nın en güzel şehri sözünü haklı çıkarmaktadır. Cizvitler kilisesi ile içinde Rubens’in büyük bir mihrap arkası tablosu ve özellikle Aix Haber triptiğinin orta panosu bulunan Madaleine Kilisesi, Belediye sarayı, posta binası haline getirilmiş eski zahire ambarı, Başpiskoposluk sarayı, Vendome köşkü, şehrin en önemli binalarıdır. Bundan başka Aix, 11. yüzyıldan beri faal bir müzik merkezi olmuştur. Eser hibe edenlerden başlıcasının adına izafeten Granet müzesi denilen güzel sanatlar müzesi, 1771’de, Kudüs Saint Jean şövalyelerinin eski kilisesinde kurulmuştur. Burada çok değerli tablolar vardır. Bundan başka şehirde, Duvar Halıları, Paul-Arbaud (arşivler), Eski Alx Dobler (iç süsleme) ve Tabii filimler müzesi gibi müzeler vardır. Mejanes kitaplığı, eski eserler yönünden zengindir.

Yorum Ekle

Click here to post a comment